Guzy skóry: Wstęp
Rozdział pt. "Guzy skóry" napisał Michael Heidenheim.
Michael Heidenheim jest ordynatorem i lekarzem specjalistą dermatologii i wenerologii szpitala w Roskilde, region Zelandii. Obszary zainteresowania to przekazywanie wiedzy medyczno-dermatologicznej, praktyczne procedury kliniczne oraz teledermatologia.
Guzy skóry obejmują wszystkie skórne nowotwory wywodzące się z różnych histologicznych warstw i składowych skóry.
W praktyce guzy dzielą się na łagodne, przednowotworowe i złośliwe.
W tym przeglądzie guzów skóry omawiane są tak zwane nieczerniakowe raki skóry (non-melanoma-skin-cancer: NMSC), z których główne to
- BCC = basal cell carcinoma (rak podstawnokomórkowy)
- SCC = squamous cell carcinoma (planocellular carcinoma) (Rak koczystokomórkowy, zwany też płaskonabłonkowym)
Oba tworzą liczną grupę wśród pacjentów z dolegliwościami dermatologicznymi.
Wczesna diagnostyka i leczenie są podstawowym warunkiem zapobiegania postępowi choroby i zmniejszenia ryzyka odległych konsekwencji.
Karcynogeneza
Rak skóry rozwija się w wyniku indukowanych promieniami ultrafioletowymi (UV) zjawisk
- nowotworowej przemiany komórek naskórka tzw. transformacji nowotworowej
- zahamowania odporności na poziomie komórkowym
- wieku, rodzaju skóry, mechanizmów naprawy DNA oraz stanu odporności organizmu
Promieniowanie UV wywołuje mutacje protoonkogenów, genów supresorowych nowotworów oraz inne chromosomalne zmiany powodujące w konsekwencji hiperproliferację i obniżone zdolności hamowania wzrostu guza.
Przejście łagodnych keratynocytów w przedrakowe i jawne komórki rakowe ilustruje najlepiej rozwój hiperproliferacji rogowacenia słonecznego w raka śródnabłonkowego (choroba Bowena, SCC in situ) oraz inwazyjnego SCC.
Proces ten przebiega w sposób ciągły powodując transformację cytologiczną łagodnych keratynocytów w komórki rakowe. Dlatego 60% wszystkich przypadków SCC wywodzi się ze zmian rogowacenia słonecznego, co można również zweryfikować histologicznie w 97% wszystkich zmian SCC na powierzchniach wystawionych na działanie promieni słonecznych.
Patogeneza raka jest wieloczynnikowa, lecz główne czynniki to:
- Genetyka
- Promieniowanie słoneczne (promienie UV)
- Immunosupresja
- Infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego
- Szczególne predyspozycje osobnicze
Czynniki genetyczne
Różnice rasowe w stopniu pigmentacji skóry mają decydujące znaczenie dla onkogennego potencjału promieni słonecznych w stosunku do danego osobnika.
Promieniowanie słoneczne (promienie UV)
Zwłaszcza pasmo UVB promieniowania słonecznego (290-320 nm), jest przyczyną wciąż rosnącej zachorowalności na złośliwe nowotwory skóry. Promieniowanie ultrafioletowe powoduje tworzenie się dimerów tymidyny w DNA, co prowadzi do mutacji oraz nowotworowych przemian keratynocytów.
 |
Dowiedz się więcej
|
|
Karcynogeneza wywołana UV jest głównie wynikiem mutacji genu supresorowego P53 nowotworów,
który reguluje mechanizmy naprawy DNA oraz apoptozy
Inne źródła promieniowania, np. UVA (320-400 nm) zastosowane wraz z psoralenami (PUVA), promieniowanie roentgena oraz radioaktywne izotopy również wiążą się z potencjalnymi złośliwymi mutacjami powodującymi zwiększoną aktywność telomerazy i w konsekwencji unieśmiertelnienie keratynocyta.
Nadmierna, występująca z przerwami ekspozycja na słońce w dzieciństwie (oparzenie słoneczne) jest najważniejszym czynnikiem ryzyka w kierunku rozwoju czerniaka złośliwego i raka podstawnokomórkowego, natomiast rogowacenie słoneczne i rak kolczystokomórkowy wywoływane są głównie nadmierną, długotrwałą ekspozycją na działanie promieni słonecznych w ciągu całego życia z okresem utajenia wynoszącym między 20-50 lat.
|
Immunosupresja
Leczenie immunosupresyjne stanowi ważną przyczynę wysokiej zachorowalności na NMSC (nieczerniakowe raki skóry), które ponadto mają bardziej agresywny przebieg u tej grupy pacjentów.
Dlatego też NMSC stanowią istotną przyczynę zwiększonej zachorowalności oraz umieralności pacjentów po transplantacji organów i innych pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi.
Około 45% pacjentów po transplantacji nerki zapada na SCC w przeciągu 10 lat po transplantacji, co odpowiada faktorowi zachorowalności 30 w porównaniu do typowej populacji.
Infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego
Infekcja błony śluzowej wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV typ 16) jest związana z rozwojem SCC zlokalizowanego na narządach płciowych.
Szczególne predyspozycje
Pacjenci z albinizmem i skórą pergaminowatą barwnikową z defektem pigmentu i mechanizmów naprawczych DNA są szczególnie predysponowani do zachorowania na różnorodne nowotwory skóry, z których najczęstszym jest SCC.
U pacjentów, u których w sposób autosomalny uwarunkowana jest dominująca mutacja P53 (Zespół nabłoniaków znamionowych, zespół Gorlina) istnieje znacznie zwiększone ryzyko zachorowania na liczne guzy BCC.
|
Biuletyn
