Karen Marie Carlsen uzyskała tytuł cand. med. na Uniwersytecie w Kopenhadze. 1991-99 jako pracownik naukowy zajmowała się opracowywaniem metod diagnozowania Parwowirusa B19 w Danii oraz obroną pracy doktorskiej (Ph.d.). Różne stanowiska w obrębie medycyny ogólnej, obecnie w szpitalu w Frederiksberg ze szczególnym uwzględnieniem dermo-reumatologii, zagadnień wirusowych oraz zw. z nimi rozpoznań różnicowych.

---

Temat ten jest wysoce aktualny od maja do września, gdy barszcz zwyczajny, pasternak oraz inne rośliny mogą wywołać fitofotodermatozy z wypryskiem w postaci pęcherzy.

Wykwity mogą być błędnie zdiagnozowane jako wirus opryszczki, dlatego leczenie opiera się na rozpoznaniu klinicznym i zapisuje Acyklowir. Gdy pęcherze znikną, lekarz może wysnuć przypuszczenie, iż leczenie poskutkowało. Dlatego ważny jest dokładny wywiad chorobowy, by dowiedzieć się, czy pacjent mógł mieć do czynienia z roślinami zawierającymi psoraleny.

Co to jest fitofotodermatoza?
Fitofotodermatoza to nieimmunologiczna reakcja, która może wystąpić bez względu na rodzaj skóry w wyniku kontaktu z roślinami zawierającymi psoralen, a następnie naświetlenia skóry promieniami słonecznymi.

Zdj. 1

Pasternak jest jedną z roślin zawierających psoralen, która zachęca do zerwania.

Zdj. 2

Barszcz zwyczajny jest także dobrze znaną rośliną wywołującą fitofotodermatozy.

Zwłaszcza fotoaktywne furokumaryny: 5-metoksypsoralen (bergapten) i 8-metoksypsoralen powodują nieodwracalne uszkodzenia komórek naskórka ze wzgl. na wywoływane promieniami UVA kowalentne wiązania chemiczne z DNA jądrowym.

Reakcje są różnorodne od wykwitów z obrzękami i pęcherzy bez zmian lub ze zmianami skórnymi, które mogą stanowić wrota wejściowe dla bakterii wywołując różę. Poza tym obserwuje się przebarwienia, które mogą utrzymywać się przez kilka miesięcy.

Rośliny zawierające psoralen

Opisano ponad 1500 gatunków zawierających psoralen. Najważniejsze grupy wymieniono w tabeli I.

Tabela I
Znane rośliny zawierające furokumaryny, 5-metoksypsoralen, które mogą spowodować fitofotodermatozy po ekspozycji na światło słoneczne o długości fali 330-335 nm.

Umbelliferae	Rutacea	Moracea
Pietruszka	Ruta	Zdj.
Pasternak	Bergamota
Seler	Dyptam jesionolistny
Trybula leśna
Barszcz Sosnowskiego
Marchew dzika
Barszcz Mantegazziego

* Źródło: 7) Lovell CR. Phytodermatoses

Słoneczne promieniowanie ultrafioletowe
Sezon reakcji fototoksycznych wywołanych roślinami trwa od maja do września, gdy promienie słoneczne działają najsilniej.

Słoneczne światło ultrafioletowe ze wzgl. na długość fali dzieli się na 4 zakresy:

Reakcje fototoksyczne wywołuje aktywne spektrum od 315-375 nm przy najwyższej wrażliwości 330-335 nm.
Szyby okienne absorbują promienie UV o długości < 320 nm i dlatego nie mają działania ochronnego.