Rozdział o "fototerapii" napisał Ove Kristensen.

 

Ove Kristensen jest lekarzem specjalistą dermatologii i wenerologii i byłym ordynatorem Kliniki Dermatologicznej w Kalundborgu, Region Zelandii. Obszary zainteresowania poza fototerapią to m.in. łuszczyca oraz diagnostyka i leczenie przewlekłych ran oraz raka skóry.

 

 

---

Promieniowanie UV ma pozytywny wpływ na wiele chorób skórnych, lecz, jak wiadomo, z przesadnym opalaniem wiążą się również określone zagrożenia. Dlatego istotne jest, by nie dopuścić do oparzenia słonecznego, zwłaszcza u dzieci.
Zalecana jest zawsze rozwaga, by wykorzystanie pozytywnego działania światła odbywało się w bezpieczny sposób.

Jedna z zasadniczych różnic między opalaniem a fototerapią polega na tym, iż w tej ostatniej można odpowiednio dozować ilość światła, uniknąć przedawkowania oraz stosować najbardziej w danym przypadku optymalny rodzaj promieniowania UV.

Zwykłe kosmetyczne solaria nie są bezpieczne, gdyż wiążą się z ryzykiem rozwoju czerniaka złośliwego. Jeśli chodzi o względy czysto kosmetyczne, nie powinno wiązać się z nimi żadne ryzyko. Jeśli natomiast mamy do czynienia ze skomplikowaną chorobą skórną, należy liczyć się z niewielkim ryzykiem, jakie istnieje przy każdej kuracji medycznej.


Następujące kuracje leżą na pograniczu fototerapii:

	Klimatoterapia
Helio(thalasso)terapia atmosferycznie filtrowanym światłem słonecznym oraz słoną wodą nad Morzem Martwym w ciągu 4-tygodniowego pobytu z codziennym kilkugodzinnym opalaniem ma wciąż zastosowanie w przypadku wybranych pacjentów z ciężką łuszczycą.

	Leczenie laserowe
Dermatologiczne leczenie laserowe nie będzie bliżej omawiane, poza wzmianką, iż zaczęto eksperymentować z wysokimi dawkami 308-nm lasera Excimer w leczeniu łuszczycy.

	Promienie Bucky'ego
Tak zwane ”miękkie promienie rentgena” stosowano wcześniej często przy wielu wskazaniach, lecz obecnie mają one ograniczone zastosowanie jedynie w określonej liczbie kuracji u danego pacjenta ze względu na ryzyko skumulowanego działania mutagennego .

	PDT
Terapia fotodynamiczna ”PDT”, w której na skórę nakłada się uczulający na światło krem, a następnie naświetla intensywnym źródłem podczerwieni, stosowana jest w przypadku pewnych form rogowacenia słonecznego, najczęściej licznych, choroby Bowena oraz powierzchownych rodzajów raka podstawnokomórkowego.

	Widoczne światło
Widoczne światło lampy fluorescencyjnej w odpowiedniej armaturze znalazło zastosowanie w leczeniu hiperbilirubinemii noworodków oraz depresji zimowych

 

Historia stosowania fototerapii
Leczenie światłem wywodzi się sprzed 1400 lat p.n.e., gdy Hindusi stosowali wyciągi roślinne do smarowania zmian spowodowanych bielactwem, które następnie wystawiali na działanie słońca, co było formą prymitywnej ”fotochemioterapii”.

Przez setki lat wiele starożytnych kultur stosowało światło słoneczne jako ”helioterapię”, ale dopiero po odkryciu w 1801 r. ultrafioletowego widma światła słonecznego, zaczęto stopniowo i coraz bardziej systematycznie wykorzystywać światło słoneczne jako leczenie bakteriobójcze i zapobiegające krzywicy.
W 1893 r. Duńczyk, Niels Finsen, zaczął stosować skoncentrowane światło słoneczne uzyskane za pomocą soczewek optycznych do leczenia gruźlicy skóry. Później wprowadził ulepszenie w postaci wykorzystania światła elektrody węglowej.

Wskazaniem do leczenia były wówczas w Europie głównie: trądzik, łuszczyca, świąd, syfilis, trąd, pelagra oraz gruźlica, za co Finsen w 1903 r. dostał nagrodę Nobla. W ciągu następnego dziesięciolecia prymitywne światło elektrody węglowej zostało zastąpione bardziej skutecznym światłem lampy kwarcowej, a tym samym zostały stworzone podstawy nowoczesnej fototerapii.