Odpowiednie zastosowanie steroidów miejscowych: Skutki uboczne i dawkowanieWszelkie skutki uboczne wynikające z użycia steroidów miejscowych są zależne od dawkowania. Przeważająca większość opisanych w literaturze skutków ubocznych steroidów miejscowych spowodowana była zastosowaniem dawek przewyższających znacznie dawki zalecane obecnie. Bezpieczne dawkowanie steroidów miejscowych jest jednak uzależnione od stosunkowo dużej ilości czynników, dlatego wytłumaczenie pacjentowi ich znaczenia stanowi spore wyzwanie.
Bezpieczne dawkowanie zależy od:
- ilości steroidu miejscowego
- siły jego działania
- częstości aplikacji
- długości leczenia
- rozległości leczonej powierzchni skóry
- wrażliwości danej powierzchni skóry
- długości okresu do wyleczenia
Spośród powyższych czynników szczególnie interesująca jest siła działania steroidu miejscowego.
Steroidy miejscowe dzieli się na cztery grupy w zależności od siły działania, wyróżniając słabe, średniosilne, silne oraz bardzo silne. Siłę ustala się za pomocą standardowych testów biologicznych i zazwyczaj są od niej uzależnione zarówno efekty jak i skutki uboczne.
Zanik skóry
Zanik skóry budzi, jak wspomniano, jedno z największych obaw pacjentów.
-
Przy stosowaniu średniosilnych, silnych oraz bardzo silnych steroidów miejscowych zawsze możliwe jest wystąpienie przemijających zaników skórnych. Wynika to z faktu, iż steroidy miejscowe hamują prawidłowy podział komórek skóry i powstawanie glikozaminoglikanów.
-
W przypadku stosowania silnego steroidu miejscowego 2 razy dziennie na tej samej powierzchni skóry, po 2-4 tygodniach dojdzie do widocznego zaniku skóry leczonego odcinka (zależnie od siły steroidu miejscowego), lecz skóra znormalizuje się całkowicie po 1-2 tygodniach przerwy w kuracji, najszybciej w przypadku preparatów najsłabszych.
-
Leczenie 2 x dziennie łagodnymi steroidami miejscowymi do 6 tygodni nie spowodowało widocznego zaniku skóry.
-
Wiele najnowszych badań dotyczących kontroli jakości wykazało taką samą skuteczność leczenia zapalnych chorób skórnych steroidami miejscowymi 1x dziennie, co przy tradycyjnym stosowaniu 2 x dziennie.
-
Przy dozowaniu 1 x dziennie należy oczekiwać późniejszych, mniej istotnych, przemijających zaników skórnych oraz szybszego powrotu skóry do normy.
-
Silne steroidy miejscowe aplikowane 1 x dziennie przez 2 tygodnie, a następnie 1 raz w tygodniu przez okres do 16 tygodni również nie spowodowały jak dotąd żadnych udowodnionych zaników skórnych.
-
Utrzymujący się zanik skóry jest wynikiem rozkładu struktury tkanki łącznej w skórze właściwej i objawia się w formie rozstępów skórnych. Ten skutek uboczny występuje zwykle w wyniku użycia większej ilości silnych lub bardzo silnych steroidów miejscowych aplikowanych kilka razy dziennie przez wiele tygodni lub miesięcy. Szczególnie zagrożone powierzchnie to: twarz, szyja, pachy, pachwiny i wewnętrzna część ud.
|
Biuletyn
