Odpowiednie zastosowanie steroidów miejscowych: Skutki uboczne i dawkowanieWszelkie skutki uboczne wynikające z użycia steroidów miejscowych są zależne od dawkowania. Przeważająca większość opisanych w literaturze skutków ubocznych steroidów miejscowych spowodowana była zastosowaniem dawek przewyższających znacznie dawki zalecane obecnie. Bezpieczne dawkowanie steroidów miejscowych jest jednak uzależnione od stosunkowo dużej ilości czynników, dlatego wytłumaczenie pacjentowi ich znaczenia stanowi spore wyzwanie.
Bezpieczne dawkowanie zależy od:
- ilości steroidu miejscowego
- siły jego działania
- częstości aplikacji
- długości leczenia
- rozległości leczonej powierzchni skóry
- wrażliwości danej powierzchni skóry
- długości okresu do wyleczenia
Spośród powyższych czynników szczególnie interesująca jest siła działania steroidu miejscowego.
Steroidy miejscowe dzieli się na cztery grupy w zależności od siły działania, wyróżniając słabe, średniosilne, silne oraz bardzo silne. Siłę ustala się za pomocą standardowych testów biologicznych i zazwyczaj są od niej uzależnione zarówno efekty jak i skutki uboczne.
Pacjenci z przewlekłymi chorobami skórnymi oraz długotrwałymi skutkami ubocznymi
Długotrwałe skutki uboczne w wyniku wieloletniego stosowania steroidów miejscowych mogą wystąpić również u pacjentów z przewlekłymi chorobami skórnymi. Obecnie uważa się jednak, że istnieje ku temu mniej powodów.
-
Nie stwierdzono na przykład zwiększonej częstotliwości występowania raka skóry ani innej choroby, którą można by przypisać działaniu steroidów miejscowych.
-
Według zebranych doświadczeń efekt zaników skórnych nie jest długotrwałym skutkiem ubocznym, jeśli wprowadza się przerwy w aplikacji steroidów oraz natłuszcza skórę celem powrotu skóry do normy w poszczególnych powierzchniach ciała.
-
Nawet jeśli pacjent de facto smaruje się steroidem miejscowym codziennie, niekoniecznie musi to prowadzić do wystąpienia problemów, jeśli dolegliwość skórna ma charakter wędrujący, gdyż leczy się za każdym razem nowo-zajęte powierzchnie, podczas gdy wyleczone mają czas na powrót do normy.
-
Mimo tego, iż w badaniu próbnym można zmierzyć odchylenia poziomu kortykosteroidu we krwi w trakcie leczenia silnymi steroidami miejscowymi, to jednak ogólnoustrojowe skutki uboczne włącznie z przytłumieniem kory nadnerczy oraz zespołem Cushinga są w praktyce niezwykle rzadkie, i w opisach przypadków powstały z reguły po dłuższym stosowaniu dużych ilości silnych steroidów miejscowych na duże powierzchnie skóry.
Należy jednak zauważyć, iż wyprzeniowe powierzchnie skóry, a zwłaszcza moszna, mogą absorbować o wiele wyższe ilości kortykosteroidu niż inne części ciała (nawet 40x większe). Podobnie steroid miejscowy może w przypadku okluzji, np. pod rękawiczką, ceratką lub pieluszką mieć również wzmocnione działanie. Upośledzenie funkcji wątroby lub nerek może ponadto spowodować wzmożoną wrażliwość na kortykosteroidy, także stosowane miejscowo.
|
Biuletyn
