Guzy skóry: Rozpoznania
Klasyfikacja
Guzy skóry obejmują wszystkie skórne nowotwory wywodzące się z różnych histologicznych warstw i składników skóry.
Klasyfikacja:
- Naskórko- (keratynocyto-/melanocyto-) pochodne
- Skóro- (przydatko-) pochodne
- Neurogennopochodne
- Naczyniopochodne
- Krwiopochodne
- Limfogennopochodne
Uwaga została skupiona na najczęściej występujących keratynocytopochodnych guzach typu nieczerniakowych raków skóry z omówieniem rozpoznania różnicowego pozostałych guzów. Guzy melanocytowe, czerniak złośliwy, chłoniak z limfocytów T oraz chłoniak z limfocytów B są omawiane osobno.
Przednowotworowe guzy skóry
Rogowacenie słoneczne (AK)
Śródnaskórkowy nowotwór z keratynocytów = KIN
Najczęściej spotykane nowotwory skórne związane z promieniowaniem słonecznym.
Uważane za markery nadmiernej ekspozycji na działanie promieni słonecznych, poprzedzające rozwój raka kolczystokomórkowego.
Dlatego rogowacenie słoneczne występuje najczęściej na obszarach wystawionych na działanie słońca: na twarzy, czerwieni wargowej, czaszce, szyi, rękach i jest obserwowane często u osób o jasnej karnacji pracujących na wolnym powietrzu.
Inne obszary obejmują klatkę piersiową, plecy i nogi, w zależności od poprzedzającego i długotrwałego narażenia na działanie słońca.
Rogowacenie słoneczne występuje u 60% wszystkich osób, które ukończyły 40 lat.
 |
Dowiedz się więcej
|
Rogowacenie słoneczne powstaje z rozrośniętych, nowotworowo zmienionych keratynocytów ograniczonych do naskórka. Okolice dotknięte rogowaceniem słonecznym zawierają poza zmianami zaburzeń rogowacenia - ogniska zmutowanych klonów keratynocytów określane jako kancerogeneza płaszczyznowa (field cancerization) o potencjale wzrostu inwazyjnego. Nieleczone zmiany rogowacenia słonecznego mogą z czasem prowadzić do skórnej inwazji w postaci przerzutów punktowych, a później do cytologicznej przemiany w raka kolczystokomórkowego.
Dlatego rogowacenie słoneczne uważa się za pierwszy etap zapoczątkowanego procesu rakowej przemiany keratynocytów (KIN I - II), które przez raka kolczystokomórkowego przedinwazyjnego (choroba Bowena = KIN III) może prowadzić do jego formy inwazyjnej. Ryzyko przemiany podaje się jako 1%, lecz samą przemianę można zaobserwować już w wieku 20-30 lat i jest ona znacznie większa wśród pacjentów immunoniekompetentnych, w tym po transplantacji organów.
|

Obraz kliniczny
Szorstkie łuszczące się czerwonobrązowe grudki i blaszki wielkości od 1 mm – 2,5 cm .
Szorstka powierzchnia rogowacenia słonecznego powoduje, iż skóra przypomina w dotyku papier ścierny.
Pacjenci często skarżą się na ostre kłujące bóle, odpowiadające poszczególnym elementom.
Wskazówki
Ta grupa pacjentów ma często inne oznaki zmian posłonecznych, takie jak rozległe teleangiektazje oraz plamiste przebarwienia/piegi na powierzchniach eksponowanych na działanie słońca. Wiele zmian może objawiać się świądem, podrażnieniem i powierzchownym krwawieniem, gdy po zdrapaniu łuszczącej się warstwy pozostaje pozbawiona naskórka krwawiąca powierzchnia.
Badania
Rozróżnienie AK za pomocą badania klinicznego od raka kolczystokomórkowego wymaga biopsji.
Nie jest możliwe do przewidzenia, które elementy rogowacenia z czasem przekształcą się w raka kolczystokomórkowego i którzy pacjenci zostaną dotknięci przerzutami raka kolczystokomórkowego. Jako że rak kolczystokomórkowy jest drugim z kolei złośliwym nowotworem skóry pod względem częstotliwości występowania, zaleca się leczenie wszystkich widocznych objawów rogowacenia. Zwłaszcza leczenie większych elementów rogowacenia, którym towarzyszą świąd, krwawienie, owrzodzenie, zaczerwienienie i stwardnienie.
Rozpoznanie różnicowe
Brodawka łojotokowa
Rak podstawnokomórkowy
Choroba Bowena
Rak kolczystokomórkowy
Toczeń rumieniowaty przewlekły ogniskowy DLE
Leczenie
Elementy rogowacenia słonecznego mogą potencjalnie ustąpić samoistnie, lecz zaleca się aktywne leczenie.
Kriochirurgia, łyżeczkowanie, terapia fotodynamiczna, krem Dicloberl/Diclofenac, krem z 5-FU, krem z imikwimodem w zależności od lokalizacji rogowacenia. Obowiązkowo chroniący przed promieniami słonecznymi filtr przeciwsłoneczny SPF > 30.
Choroba Bowena, Carcinoma in situ (rak śródnabłonkowy)
Występuje głównie u osób starszych zarówno na powierzchniach wystawionych na działanie promieni słonecznych, jak i osłoniętych.
Choroba Bowena umiejscowiona na żołędzi penisa nazywana jest erytroplazją Queyrata.
Choroba Bowena, podobnie jak rogowacenie słoneczne, jest uważana za przednowotworową postać raka kolczystokomórkowego, lecz o większym potencjale do ekspansywnego i inwazyjnego rozwoju niż rogowacenie słoneczne. Patogenetycznie podejrzewa się HPV-16. Dlatego choroba Bowena prezentuje zmiany raka śródnabłonkowego, mimo iż oznaki na powierzchni wyglądają raczej niewinnie w kierunku łuszczycy i wyprysku.
Obraz kliniczny
Choroba Bowena zaczyna się zazwyczaj od czerwonej łuszczącej się plamki, która w wolnym tempie przekształca się do centymetrowej blaszki.
W przypadku inwazji występują owrzodzenia i strupy. Rokowanie jest pomyślne przy 5% przekształceń w jawną postać raka kolczystokomórkowego.
Wskazówki
Zaczerwieniona ostro odgraniczona płaska lub nieznacznie wyniosła zmiana z obecnością łusek bez nacieku.
Może być mylona z łuszczycą lub wypryskiem, lecz jak wspomniano, nie odpowiada na adekwatne leczenie.
Choroba Bowena umiejscowiona w okolicy odbytniczo-płciowej wymaga badania przesiewowego pod kątem wewnętrznego nowotworzenia.
Rozpoznanie różnicowe
Superficial basal cell carcinoma (Powierzchowny rak podstawnokomórkowy)
Squamous cell carcinoma (Rak kolczystokomórkowy)
Psoriasis (Łuszczyca)
Actinic keratosis (Rogowacenie słoneczne)
Seborrheic keratosis (Brodawka łojotokowa)
Paget's disease (Choroba Pageta)
Tinea (Grzybica skóry)
Dermatitis (Zapalenie skóry)
Melanoma (Czerniak)
Lichen planus (Liszaj płaski)
Verruca vulgaris (Brodawka zwykła)
Bowenoid papulosis
Lichen simplex (Liszaj zwykły)
Leczenie
Kriochirurgia, laseroterapia CO2, łyżeczkowanie, 5-FU, Imikwimod, PDT (terapia fotodynamiczna)
Bowenoid papulosis
Rak in situ o niskim stopniu złośliwości między kłykciną kończystą a chorobą Bowena.
Patogeneza: HPV-16, 18, 32 lub 33.
Zlokalizowany na skórze wokół narządów płciowych i na narządach płciowych. Najczęściej u osób pomiędzy 20-40 rokiem życia.
Obraz kliniczny
Często mylony z kłykcinami kończystymi, lecz bardziej płaski, liszajowaty, zaczerwieniony i dobrze odgraniczony. Ogniska na mosznie i członku są często brązowo zabarwione.
Wskazówki
Należy zbadać partnera pod kątem HPV z potencjałem onkogennym (wymaz).
Leczenie
Kriochirurgia, laseroterapia CO2, łyżeczkowanie, 5-FU, Imikwimod, PDT (terapia fotodynamiczna).
|