Trądzik: Patogeneza
Patogeneza
Patogeneza trądziku jest wieloczynnikowa i obejmuje zasadniczo:
- Predyspozycje genetyczne
- Produkcję łoju (sebum) wywołaną androgenami (łojotok)
- Nieprawidłowe rogowacenie keratynocytów w ujściach mieszków włosowo-łojowych, która powoduje tworzenie się czopa rogowego (zaskórnika)
- Kolonizację skóry bakterią Propionibacterium acnes, która powoduje stan zapalny mieszków włosowo-łojowych oraz ich okolic
- Stan zapalny mieszków włosowych
Genetyka
Czynniki genetyczne posiadają istotny wpływ na rozmiar i aktywność gruczołów łojowych. Brak jest właściwych badań epidemiologicznych trądziku, lecz wśród bliźniąt homozygotycznych wskaźnik zgodności stopnia nasilenia trądziku jest bardzo wysoki. Podobnie najczęściej obserwuje się umiarkowane do silnego nasilenia trądziku u dzieci, których jedno lub obydwoje rodziców miało umiarkowany trądzik.
Produkcja sebum wywołana androgenami
Androgeny zarówno z nadnercza jak i gruczołów płciowych powodują zwiększenie rozmiarów gruczołów łojowych oraz produkcję sebum. Trądziku nie uważa się jednak za chorobę hormonalną, gdyż większość pacjentów z trądzikiem nie ma zaburzeń równowagi androgenów. Zachodzi jedynie zwiększona wrażliwość receptorów gruczołów na androgeny.
U niewielkiej ilości kobiet z trądzikiem obserwuje się jednak podwyższony poziom androgenów. Ponadto występują u nich inne obiektywne symptomy, takie jak nadmierne owłosienie i hipertrofia łechtaczki. Zwiększoną produkcję androgenu należy również podejrzewać u pacjentek z cyklami bezowulacyjnymi i niewydolnością ciałka żółtego. I odwrotnie, nie obserwuje się trądziku u kastratów. Przy podejrzeniu androgenizacji należy ustalić poziom: testosteronu, androstendionu i siarczanu DHEA. Aby ustalić ”poziom androgenu” należy ponadto ustalić poziom 5-alfa-dihydrotestosteronu (DHT) oraz globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG). Testosteron zostaje przekształcony w silniejszy DHT pod wpływem enzymu 5 alfa-reduktazy w receptorach androgenowych znajdujących się w gruczołach łojowych. We krwi testosteron krąży częściowo w postaci wolnej (2 %), a częściowo w formie związanej z białkiem, z czego ok. 30 % jest związanych z albuminą, a reszta z SHBG. U niektórych kobiet stężenie SHBG jest obniżone a w konsekwencji stężenia hormonów płciowych są w surowicy podwyższone, co może być przyczyną trądziku.
Produkcja sebum
Na produkcję sebum wpływają nie tylko androgeny, lecz także:
- Inne hormony: Estrogeny
(pośrednio) (redukują produkcję sebum), Progesteron (zwiększa produkcję), hormon wzrostu
- Kontrola zewnątrzwydzielnicza: Pobudzenie nerwowe, pocenie, podwyższona temperatura
, promieniowanie UV , dieta (w tym 100 % post) ) w przeciwnym wypadku dieta, zwłaszcza spożywanie produktów olejowych, nie skutkuje.
- Leki: Retinoidy
, Antyandrogeny , Estrogeny , antagoniści aldosteronu , leki obniżające lipidy (brak efektu), cynk 
Preparaty miejscowe, jak np. nadtlenek benzoilu lub kwas azelainowy nie mogą obniżyć produkcji sebum.
Nieprawidłowe rogowacenie (zaskórniki)
Najwcześniejsze morfologiczne objawy trądziku obserwuje się w najwyższej części gruczołu łojowego, gdzie zachodzi nieprawidłowe różnicowanie się keratynocytów powodując w konsekwencji rogowacenie i złuszczanie. Zazwyczaj zrogowaciałe komórki naskórka zostają wypchnięte przez ujście mieszka włosowego, lecz w przypadku trądziku komórki ”zlepiają się” tworząc czop rogowy (zaskórnik). W ten sposób szczytowe ujście gruczołu zostaje zablokowane, co powoduje, że środkowa część ujścia gruczołu rozszerza się i przerasta przy ciągłej produkcji sebum.
Kolonizacja bakteryjna Propionibacterium acnes
Trądzik nie jest infekcją, jak np. liszajec, lecz zapalną chorobą skóry.
P. acnes to anaerobowe gram-dodatnie pałeczki rozwijające się w gruczołach łojowych. Stanowią one część normalnej flory bakteryjnej skóry w początkowej fazie okresu pokwitania.
 |
Dowiedz się więcej
|
|
Połowę lipidów gruczołu łojowego stanowią triglicerydy, będące główną pożywką dla P. acnes. Im więcej triglicerydów tym więcej P. acnes. Obecność P. acnes zwiększa ryzyko powstania zaskórników, mikropęknięć mieszków oraz stanu zapalnego. Stan zapalny spowodowany jest m.in. tym, że P. acnes produkują szereg prozapalnych mediatorów, jak: lipazy, proteazy, fosfatazy, hialuronidazy oraz mediatory chemotaktyczne. Przyciągane są limfocyty T pochodzące z grasicy i granulocyty zwiększając reakcję zapalną. P. acnes aktywuje dopełniacz i pobudza leukocyty do uwalniania destrukcyjnych enzymów lizosomalnych. Nasilenie trądziku jest proporcjonalne do odpowiedzi immunologicznej wobec P. acnes. Zmniejszenie liczebności bakterii poprawia stan skóry w trądziku.
|
Reaktywność mieszków włosowych
Naskórek mieszków u osób z trądzikiem jest nadreaktywny na bodźce fizyczne i chemiczne, a trądzikowa skóra jest bardziej przepuszczalna od nietrądzikowej. Przyczyna tej nadwrażliwości nie jest znana.
|