Kogo i kiedy szczepić
Programy szczepień obejmują zarówno kobiety, jak i mężczyzn.
Zagadnienia, co do których toczy się obecnie ożywiona dyskusja,
to: czy programy szczepień powinny obejmować zarówno kobiety, jak i
mężczyzn; jaka jest trwałość odpowiedzi immunologicznej; i, oczywiście,
aspekty ekonomiczne. Docelowa populacja, którą powinny objąć
szczepienia profilaktyczne, to prawdopodobnie dorastające dziewczęta.
Dyskutowana jest kwestia, czy programy szczepień powinny objąć również
mężczyzn, czy też nie.
Brodawki genitalne wywołane przez
HPV-6 i HPV-11 stanowią poważny problem kliniczny zarówno wśród kobiet,
jak i mężczyzn. Choroby związane z typami 16 i 18 wirusa HPV są rzadsze
u mężczyzn, niż u kobiet, ale występują przypadki raka odbytu, prącia i
części ustnej gardła związane z HPV. Oprócz zapobiegania zachorowaniom
mężczyzn, włączenie ich do programu szczepień może być korzystne dla
zmniejszenia całkowitej ilości zakażeń wirusem HPV w społeczeństwie.
Różyczka jest dobrym przykładem udanego szczepienia, obejmującego obie
płcie. Znaczące zmniejszenie przypadków występowania choroby zostało
zaobserwowane dopiero po włączeniu chłopców do programu szczepień.
Rozważana
była kwestia tego, czy szczepienia zabezpieczają również przed innymi
typami HPV; istnieją dane wskazujące na obecność pewnego zabezpieczenia
krzyżowego.
W Szwecji, by móc śledzić przyszłe losy zaszczepionych
osób, za ich zgodą zostaną one zarejestrowane w krajowym rejestrze
szczepień, Svevac. Rejestr ten będzie mógł być później porównany z
krajowym rejestrem dotyczącym raka. Potrzeba będzie wielu lat, aby
odpowiedzieć na liczne pytania.
Kiedy podawać szczepionkę
Szczepienia przeciwko HPV są profilaktyczne, dlatego też szczepionka
powinna zostać podana, zanim młodzi ludzie zostaną narażeni na kontakt
z genitalnym HPV - czyli przed rozpoczęciem jakiejkolwiek aktywności
seksualnej. Średni wiek rozpoczęcia współżycia zmienia się w zależności
od kraju, ale zasadniczo podawano wiek 9-13 lat jako odpowiedni do
wprowadzenia szczepień przeciwko HPV. Przeprowadzono badania na temat
postaw rodziców oraz ich chęci do zaszczepienia córek, które nie
osiągnęły wieku dojrzewania. Większość z nich była za szczepieniami, i
wyrażała zadowolenie z możliwości zabezpieczenia córek przed rakiem
szyjki macicy, jednak niektórzy obawiali się, że może to prowadzić do
ryzykownych zachowań. Akceptacja szczepień w społeczeństwie
prawdopodobnie będzie wysoka i raczej nie będzie stanowiła problemu.
Szczepienia właściwej grupy docelowej
Istotną rzeczą jest, by pamiętać o tym, że nadal nie wiemy, czy
szczepionka będzie korzystna w przypadku osób już narażonych na kontakt
z typami HPV, przeciwko którym zabezpiecza szczepionka. Jednakże, w
badaniach III fazy nad czterowalentną szczepionką, w których
uwzględniono ponad 90% nie-dziewic, mających w życiu od 1 do 4
partnerów, 82% z nich nie okazało się seropozytywne pod względem
żadnego z czterech włączonych do szczepionki typów HPV, a bardzo
niewiele było seropozytywnych pod względem wszystkich typów. Zatem,
wiele kobiet w wieku 16-23 będzie mogło prawdopodobnie odnieść korzyści
ze szczepień uzupełniających.
Również wiele pacjentów poza grupą
badaną, 9-26 lat, będzie prosić o szczepienie. Oczywiście, szczepienie
odniesie lepszy skutek w przypadku pacjentki 27-letniej, mającej w
życiu jednego partnera, niż u 17-latki informującej o 10 partnerach.
Indywidualne doradztwo ma kluczowe znaczenie, ponieważ bardzo trudno jest ustalić ogólne wytyczne.
Nie jest jednak znana skuteczność w odniesieniu do kobiet w wieku
powyżej 26 lat ani w odniesieniu do mężczyzn. Trwają badania obejmujące
kobiety w wieku powyżej 26 lat (dotyczy to obu szczepionek,
czterowalentnej i dwuwalentnej) oraz heteroseksualnych mężczyzn, jak
również mężczyzn uprawiających seks z mężczyznami (szczepionka
czterowalentna). W przypadku mężczyzn, mamy na razie tylko dane
dotyczące odpowiedzi immunologicznej oraz bezpieczeństwa, ale nie znamy
skuteczności szczepionki. Badania fazy II i III nie wykazały żadnych
niekorzystnych sytuacji w przypadku pacjentów już zakażonych, zatem
ryzyko przy szczepieniu tej grupy prawdopodobnie nie jest duże.
Koszt szczepionki dla jednej osoby jest nadal znaczący, zatem z
etycznego punktu widzenia szczepienie właściwej grupy docelowej jest
ważne.
Różnice pomiędzy krajami
Potrzebne będzie
przeszkolenie wielu lekarzy, od których pacjentki i ich rodzice będą
chcieli uzyskać informacje na temat szczepień; dotyczy to zwłaszcza
ginekologów, dermatologów-wenerologów, lekarzy rodzinnych, położnych
oraz osób pracujących w placówkach leczniczych dla młodzieży, jak
również pielęgniarek szkolnych.
Szczepionka jest obecnie
oferowana przez wiele ośrodków szczepień, zajmujących się głównie
szczepieniami przed podróżą. Osoby w nich pracujące na ogół nie
posiadają żadnej wiedzy dotyczącej HPV, i również będą potrzebowały
przeszkolenia.
Przekonaliśmy się już, że kliniki szpitalne,
jak również placówki lecznicze dla młodzieży, posiadające wysokie
kompetencje w tej dziedzinie, niestety nie mają wystarczających
zasobów, aby móc oferować szczepienia. Niezbędna jest zatem większa
liczba pracujących na tym polu osób.
Wprowadzanie szczepień
będzie prawdopodobnie stopniowe, będą też duże różnice pomiędzy
krajami, jeśli chodzi o politykę w sprawie szczepień.