Guzy skóry: Informacje dla pacjenta
Actinic keratosis (AK, Rogowacenie słoneczne)
Rogowacenie słoneczne uważa się za fazę wstępną raka skóry (przednowotworową). AK występuje często na twarzy lub skalpie u osób łysych, ramionach, plecach i rękach, gdzie skóra jest najbardziej narażona na działanie słońca. Na początku skóra w danej okolicy staje się szorstka i przypomina papier ścierny. Z czasem ulega zgrubieniu i zrogowaceniu z łuszczącymi, czerwono-brunatnymi szorstkimi plamami.
U osób wrażliwych na działanie słońca rogowacenie słoneczne może zacząć się już w wieku 30 lat, ale najczęściej występuje u osób starszych.
Zmiany skórne AK mogą rozwinąć się w postać raka skóry. Często dzieje się to na przestrzeni wielu lat, a zmiany rakowe (rak kolczystokomórkowy) rzadko powodują przerzuty odległe do innych części ciała.
Rogowacenia na czerwieni wargowej należy leczyć jak najwcześniej, gdyż są bardziej niebezpieczne i mogą dawać przerzuty.
Leczenie
Rogowaceniu słonecznemu zapobiega się poprzez unikanie promieni słonecznych, głównie zakresu promieniowania ultrafioletowego np. stosując zakrywającą ciało odzież, kapelusz o szerokim rondzie oraz krem przeciwsłoneczny z wysokim filtrem.
Rogowacenie słoneczne leczy się substancjami cytotoksycznymi (krem z 5-fluorouracylem - Efudix) lub immunostymulującymi (Imikwimod -Aldara), którymi smaruje się poszczególne miejsca w celu wywołania działania niszczącego stransformowane komórki. Leczenie powinno podlegać stałej kontroli i trwać zwykle 6-12 tygodni zgodnie ze wskazówkami lekarza.
Leczenie należy podtrzymywać substancjami immunosupresyjnymi w formie żelu Solaraze (żel z diklofenakiem, w Polsce obecnie nie dostępny), który stosuje się w coraz szerszym zakresie i przez dłuższy czas.
Ponadto stosuje się zamrażanie specjalnym urządzeniem (aparatem do krioterapii), które termicznie niszczy poszczególne obszary powodując zaczerwienienie i owrzodzenie.
Rak skóry (rak podstawnokomórkowy BCC i rak kolczystokomórkowy SCC nazywany też płaskonabłonkowym) to najbardziej rozpowszechnione rodzaje raka skóry występujące w Polsce.
Przyczyną raka skóry może być wiele czynników. Najważniejsza przyczyna raka skóry to ekspozycja na działanie promieni słonecznych w zakresie ultrafioletu. W związku z tym ochrona przed tym promieniowaniem to najważniejszy czynnik prewencyjny. Znaczną rolę odgrywają również predyspozycje dziedziczne. Czynnikiem ryzyka są też wcześniejsze przypadki raka skóry.
Rak skóry nazywany rakiem podstawnokomórkowym uważany jest za mniej niebezpiecznego w stosunku do raka kolczystokomórkowego, lecz oba rodzaje niosą ryzyko wystąpienia nawrotów. Dlatego istotna jest regularna kontrola skóry.
Zazwyczaj rak skóry objawia się w formie powierzchownych owrzodzeń lub zgrubień, które nie poddają się leczeniu typowymi preparatami przeciw owrzodzeniom lub wypryskowi. Owrzodzenia, które nie goją się w typowy sposób są uważane za potencjalne przypadki raka skóry. Dlatego należy pobrać próbkę tkanki do badania histopatologicznego, by móc postawić diagnozę.
Leczenie
Leczenie chirurgiczne ostrą łyżeczką (łyżeczkowanie) w połączeniu z przyżeganiem (elektrokauteryzacja) stosuje się często rutynowo dla ustalenia rozpoznania oraz celem leczenia.
Wycięcie obszaru do tkanki zdrowej uważa się za najbardziej bezpieczny sposób leczenia, lecz nie zawsze jest możliwe do zastosowania w praktyce, gdyż wiele przypadków raka skóry jest zlokalizowanych w okolicach, gdzie nie jest pożądane bliznowacenie, lub gdzie wymagany jest przeszczep skóry.
Zamiast tego można spróbować zastosować leczenie preparatami osłabiającymi układ odpornościowy. W tym celu zaleca się stosowanie kremów z 5-FU (Efudix) lub Imikwimod (Aldara), którymi smaruje się zmianę przez 6-12 tygodni z przerwami aż zmiana skóry przekształci się w zwykłe owrzodzenie i zagoi przez ziarninowanie.
W niektórych przypadkach stosuje się leczenie promieniami roentgena, zwłaszcza w przypadku osób starszych, gdy leczenie chirurgiczne może być trudne do przeprowadzenia. Od kilku lat z pewnym powodzeniem w leczeniu rogowacenia słonecznego i pewnych odmian raka podstawnokomórkowego stosuje się także terapię fotodynamiczną (PDT).
|
Biuletyn
