Informacje dla pacjenta

Trądzik nazywany jest też potocznie wągrami czy pryszczami. Ok 85 % młodych ludzi w wieku 12 – 25 lat jest dotkniętych którąś z postaci trądziku. U większości po okresie pokwitania trądzik i tendencje do przetłuszczającej się skóry znikają. Jednak u ok. 3 % dorosłych w wieku 35-44 lat objawy trądziku występują w dalszym ciągu.

Przyczyną trądziku jest zwiększona produkcja hormonów płciowych w okresie poprzedzającym dojrzewanie. Zarówno u chłopców jak i dziewcząt występują hormony męskie. Te właśnie męskie hormony (androgeny) oddziałują na gruczoły łojowe skóry. Gruczoły powiększają się i produkują substancje tłuszczowe (tzw. łój), które wydalane są na powierzchnię skóry. Dlatego większość młodych ludzi ma problemy z przetłuszczającą się skórą i włosami. Gruczoły łojowe występują głównie na twarzy, w górnej części klatki piersiowej oraz na plecach i ramionach. W związku z tym trądzik objawia się głównie w tych miejscach.

Pierwsze objawy trądziku mogą wystąpić już w wieku 8–10 lat, gdy pojawiają się małe zaskórniki na nosie. Zaskórnik to zaczopowane ujście gruczołu łojowego. Zaskórniki mogą być białe (zaskórniki zamknięte) lub czarne (otwarte). Czarny kolor nie jest spowodowany zanieczyszczeniem, lecz ciemnym pigmentem - barwnikiem skóry melaniną. Zaskórniki nie są dokuczliwe w tym sensie, że nie powodują bólu czy wrażliwości skóry i nie pozostawiają blizn, jeśli się ich nie narusza.

 

Tworzenie się zaskórników to pierwsza faza w rozwoju trądziku. W drugiej fazie nieszkodliwe zaskórniki przekształcają się w czerwone, powiększone i ewentualnie bolesne pryszcze (grudki i krosty). Dzieje się tak dlatego, że do gruczołów łojowych dostają się bakterie, które zmieniają skład łoju i wywołują podrażnienie. Reakcja w gruczołach łojowych może być tak silna, że ścianki ujścia gruczołu zostają zniszczone powodując wydalenie substancji tłuszczowych do skóry, co zwiększa jeszcze podrażnienie. Gdy do tego dojdzie, skóra staje się bolesna, czerwona, obrzmiała i pryszcz powiększa się. Jednoczenie z gruczołu wydostaje się żółta ropa. Pryszczami nie można się zarazić, chociaż mają one związek z bakteriami, gdyż bakterie znajdujące się w gruczołach łojowych występują u wszystkich.

 

Tendencja do trądziku jest częściowo dziedziczna. Jeśli ojciec czy matka przechodzili ciężką postać trądziku, istnieje poważne ryzyko pojawienia się problemów trądzikowych u dzieci. Wiele osób sądzi, że pryszcze pojawiają się przy zbyt tłustej diecie lub niedostatecznej higienie skóry. Nie został udowodniony związek między tłustym odżywianiem a liczbą pryszczy.

 

Pryszcze nie są też wynikiem zbyt wysokiej ilości hormonów męskich. U osób z ciężką postacią trądziku stężenie męskiego hormonu jest zazwyczaj prawidłowe. Obserwuje się jednak, iż dziewczęta mają we krwi zwiększony poziom męskiego hormonu. U tych dziewcząt występuje zazwyczaj zarówno trądzik, tendencja do męskiego zarostu (silny zarost na brodzie/szyi oraz w linii środkowej od pępka w dół), jak również nieregularne lub brakujące miesiączki. Jeśli pojawią się takie symptomy, zaleca się skontaktowanie się z lekarzem.

Trądzik można leczyć wieloma rodzajami kremów i tabletek. Większość kremów stosuje się 2 x dziennie, przy czym na początku mogą wystąpić podrażnienia w formie zaczerwienienia i łuszczącej się skóry. Dlatego najlepiej zaczynać pomału od smarowania 1 x co drugi dzień. Głównym celem kremów jest oczyszczenie skóry i zmniejszenie ilości bakterii na skórze. Osoby z łagodną do umiarkowanej postaci trądziku leczy zazwyczaj lekarz rodzinny, natomiast pacjenci z ciężką postacią trądziku powinni udać się do lekarza specjalisty chorób skóry.

 

Leczenie niemal wszystkich rodzajów trądziku daje widoczne efekty dopiero po paru miesiącach.

Dlatego należy uzbroić się w cierpliwość i zachować realizm. Leczenie powoduje, iż pryszcze maleją zarówno pod względem rozmiarów jak i ilości, jednak nie do pełnego zlikwidowania choroby. Dla uspokojenia można dodać, iż jest to choroba, która zanika z wiekiem.

 

Leczenie zapobiega także bliznom, które obserwuje się częściowo po dużych pryszczach oraz jeśli dana osoba ingerowała głęboko w poszczególne pryszcze. Należy unikać drapania i wyciskania pryszczy. To pogarsza zazwyczaj stan chorobowy.

 

Wiele młodych osób czuje zawstydzenie i izoluje się w okresach szczególnego nasilenia trądziku. Niektóre mogą nawet mieć objawy lekkiej depresji. Pomóc może otwarta rozmowa z lekarzem, rodziną, przyjaciółmi na temat problemów związanych z trądzikiem.