Znamiona / czerniak złośliwy: DermatoskopiaDermoskopię (dermatoskopię) wykonuje się za pomocą dermoskopu zwanego także dermatoskopem lub mikroskopem epiluminescencyjnym.
Przed
wykonaniem dermoskopii na skórę aplikuje się kroplę olejku imersyjnego
lub spirytusu, a następnie przyciska dermoskop do skóry. Immersja
zmniejsza stopień odbicia światła, skóra staje się półprzezroczysta i
uwidacznia głębiej położone struktury. Ucisk dermoskopu spłaszcza skórę
i wygładza jej powierzchnię oraz może spowodować miejscowy odpływu
krwi. Dzięki temu powiększa się kontrast między zmianami barwnikowymi a
normalnym kolorem skóry.
 |
Dowiedz się więcej
|
|
W niektórych dermoskopach zastosowane jest światło płaskie spolaryzowane zamiast płynu kontrastowego (olejku lub spirytusu).
Zdaniem
autora dają one gorszy obraz. Istnieją stosunkowo tanie urządzenia,
które pozwalają na cyfrową fotografię znamion i czerniaków.
Interpretacja obrazu dermoskopowego jest stosunkowo skomplikowana i
wymaga przestudiowania jednego lub kilku podręczników oraz atlasu z tej
dziedziny oraz systematycznego oglądania znamion pod dermoskopem.
Wiele
badań dowodzi, iż niedoświadczeni lekarze nie zauważają większej ilości
czerniaków niż przy badaniu klinicznym, podczas gdy doświadczonym
znacznie łatwiej przychodzi odróżnienie zmian łagodnych od złośliwych.
|
Zasada ABCD
Proponuje
się wiele algorytmów celem usystematyzowania dermoskopii. Jednym z
najlepszych dla początkujących jest zaproponowana przez Stolza
dermoskopowa formuła ABCD (d-ABCD). Stosuje się w niej dwa etapy
analizy zmiany barwnikowej:
- Algorytm decyzyjny. Należy
zadać sobie najpierw pytanie: czy jest obecna siatka barwnikowa? Czy
jest to typowy wzór ciałek globularnych? Jeśli tak, przechodzi się do
punktu numer 2, w przeciwnym wypadku - do pytania, czy jest to zmiana
jednorodna szaroniebieska, jak to się obserwuje przy znamionach
błękitnych. Jeśli nie, należy szukać otworów pseudomieszków oraz
rzekomych cyst rogowych, co klasyfikuje zmianę jako brodawkę
łojotokową. Jeśli nie, należy zadać pytanie: czy występują
czerwonoczarne zagłębienia, jakie obserwuje się w zamkniętych
skrzepliną naczyniakach i rogowcu krwawym (angiokeratoma). Jeśli nie,
należy szukać naczyń gałązkowatych na brzegu zmiany, teleangiektazji,
obłych niebiesko-szarych gniazd, obszarów typu koła zębatego lub liścia
klonu oraz ewent. owrzodzeń obserwowanych w raku podstawnokomórkowym.
Jeśli nie znajduje się żadnego z powyższych, zmianę traktuje się jako
potencjalnego czerniaka złośliwego i przechodzi do punktu nr 2.
- d-ABCD.
Najpierw ocenia się symetrię/ asymetrię znamienia. Jeśli znamię jest
symetryczne w dwóch prostopadłych osiach, jest ono symetryczne i
otrzymuje wartość 0, jeśli jest asymetryczne w stosunku do jednej osi,
otrzymuje wartość 1,3, a jeśli jest asymetryczne w obu osiach otrzymuje
wynik 2,6.
Następnie ocenia się brzeg (odgraniczenie). Tutaj
obserwuje się, czy sieć barwnikowa gładko przechodzi w otaczającą
skórę, czy ma nagłe i ostre odgraniczenie. Brzeg zmiany dzieli się na 8
równych części, z których każda otrzymuje wartość 0,1, jeśli siatka
nagle się kończy.
Następny punkt to barwa, przy czym każda,
która występuje w znamieniu w ilości 10% lub więcej otrzymuje wartość
0,5. Możliwe barwy to: czarna, ciemnobrązowa, jasnobrązowa, biała,
czerwona i niebieska.
D oznacza dermoskopowe struktury
różnicujące. Każda zmiana otrzymuje 0,5 punktu w ogólnej punktacji.
Struktury obejmują: siatkę barwnikową, pole bezstrukturalne, smugi
gałązkowate lub grube ciemne wypustki na obrzeżu znamienia
(pseudopodia), kropki barwnikowe, które często mają postać czarnych
punktów o średnicy poniżej 0,1 mm oraz ciałka barwnikowe, które
zazwyczaj są brązowymi kulistymi zmianami o średnicy ponad 0,1 mm.
Wartości
liczbowe należy dodać, a wynik określa się jako total dermatoscopic
score (całkowity współczynnik dermatoskopowy), w skrócie TDS. Jeśli
wynosi on ponad 4,75, mówi się o możliwym czerniaku złośliwym, a jeśli
powyżej 5,45 - o domniemanym.
|