Morfologia: Badanie kliniczne
Badanie pacjenta w dermatologii
|
W przeciwieństwie do innych specjalności medycznych, obiektywne badanie może być z powodzeniem stawiane wyżej niż przeprowadzenie wywiadu chorobowego.
Kliniczna identyfikacja schorzeń skóry rozebranego pacjenta pomaga w przeprowadzeniu bardziej celowanego wywiadu chorobowego. Przed obmacaniem miejscowych węzłów chłonnych należy dokładnie obejrzeć wszystkie istotne okolice skóry, włącznie z narządami płciowymi, błonami śluzowymi, włosami i paznokciami.
Schorzenia skórne opisuje się na podstawie poszczególnych elementów (wykwitów) pod względem kształtu, barwy, konsystencji, odgraniczenia, rozmieszczenia i wzoru. Omówione zostaną proste pomoce techniczne. |
|
Barwa
Mogą być reprezentowane wszystkie odcienie barw w zależności od etiologii, a zwłaszcza nadkażenia bakteryjnego.
Poikiloderma (skóra pstra): połączenie atrofii, przebarwień i odbarwień oraz teleangiektazji.
Teleangiektazja: rozszerzone powierzchowne naczynia krwionośne zlokalizowane w warstwie brodawkowej skóry.
Odgraniczenie
- Ostre, nieostre, nieregularne z nibynóżkami lub bez
Kształt
- Okrągłe, owalne, elipsoidalne, wieloboczne, wielopierścieniowe, tarczowate (w kształcie krążka), kropelkowate (w kształcie kropli)
- Obrączkowate (w kształcie obrączki), łukowate (w kształcie łuku), w kształcie tarczy strzelniczej
- Pełzające (wężykowate), zwojowate (w kształcie spirali), pępkowate
Konsystencja
- Miękkie, stałe, twarde, chełboczące, przesuwalne
Stwardnienie
- Tkliwość uciskowa, ból, różnica temperatur
Występowanie
- Pojedyncze, mnogie
- Zgrupowane (opryszczkowate, półpaścowe, łukowate, obrączkowate, siateczkowate, linijne, wężykowate)
- Zlewające się
- Rozsiane (wykwity rozproszone mało widoczne, rozlane)
Rozmieszczenie
- Zlokalizowane miejscowo, obwodowo (ręce i stopy), uogólnione, powszechne (wł. z owłosioną skórą głowy)
Wzór
- Monomorficzny (jednopostaciowy), polimorficzny (wielopostaciowy), symetryczny, asymetryczny, powierzchnie eksponowane na działanie słońca - fotodystrybucja, przy mieszkach włosowych, nieuporządkowany, w okolicach wyprzeniowych
Ekspozycja na działanie promieni słonecznych
Głowa/szyja z wyłączeniem powiek, zmarszczek i innych zacienionych okolic. Częste zajęcie powierzchni dekoltu. Grzbiet dłoni z wyłączeniem powierzchni międzypalcowych. Zajęcie proksymalnych paliczków. Przedramiona i golenie po stronie prostowników. Łuk stopy z wyłączeniem odpowiadającym obuwiu.
Tułów zajęty rzadko.
Pomoce techniczne
Dobre oświetlenie – najchętniej światło dzienne – jest zdecydowanie konieczne dla optymalnej klinicznej oceny odpowiednio rozebranego pacjenta.
Lupa ręczna z podświetleniem zmian zalecana do użycia.
Pochyłe oświetlenie zmian może ujawnić wzniesienie ponad poziom skóry niektórych wykwitów.
Stłumionego światła używa się w przypadkach zmian przebarwionych lub odbarwionych, które odróżniają się od ciemniejszej skóry o normalnej pigmentacji.
Lampa Wooda (długofalowe promieniowanie UVA 360 nm) cenna dla wizualizacji fluoryzacji różnic barw pigmentu i melaniny.
Lampę Wooda stosuje się zwłaszcza do wizualizacji fluoryzacji przy grzybicy owłosionej skóry głowy (zielona fluorescencja) i łupieżu rumieniowego (czerwień koralowa). Podobnie do fluorescencji moczu przy porfirii.
Diaskopia. Ucisk szklaną płytką, szkiełkiem podstawowym dla odróżnienia od plamicy ze zniszczonymi naczyniami i wynaczynieniem czerwonych krwinek (utrzymujący się odcień) w stosunku do rozszerzenia naczyń (zbielenie przy ucisku).
Dermoskopia ręczna lupa z wbudowanym źródłem światła LCD (dermatoskop) powiększa 10-30 X i pozwala na nieinwazyjne zbadanie głębszych warstw skóry poniżej granicy skórno-naskórkowej.
Przydatna zwłaszcza do diagnostyki zmian barwnikowych. Poza tym można ją podłączyć do komputerowych programów analizujących i aparatu cyfrowego celem wykonania dokumentacji.
Badania kliniczne
- Objaw Dariera: Ręczne lub instrumentalne pocieranie guza z komórek tucznych wywołuje ogniskową reakcję pokrzywkową.
- Objaw Auspitza: Zdrapanie lub łyżeczkowanie łuszczącego się wykwitu w łuszczycy powoduje kropelkowe krwawienie.
- Objaw Nikolskiego: Boczny ucisk naskórka powoduje nadżerki przy stanach z akantolizą (utrata połączeń między komórkami naskórka) i uszkodzeniem łącza skórno-naskórkowego (naskórkowo-skórne powstanie szczelin) typowe w pęcherzycy, pemfigoidzie, gronkowcowym złuszczającym zapaleniu skóry (SSSS) oraz toksycznej nekrolizie naskórka (TEN).
Test kliniczny
- Test skórny plasterkowy: Próby płatkowe (TRUE-test) zostały omówione przy okazji diagnozowania wyprysku dla wykazania reakcji typu 4 przy alergicznym kontaktowym zapaleniu skóry.
- Próby fotoalergiczne: Rodzaj testu skórnego plasterkowego w połączeniu z promieniami UV dla wykazania uwarunkowanych promieniowaniem słonecznym alergicznych wyprysków kontaktowych.
- Skórny test punktowy: Diagnozowanie reakcji typu 1 na alergeny wziewne i pokarmowe.
Mikroskopia i posiew
- Barwienie metodą Grama i posiew szczątek komórkowych i wysięków dla wykazania obecności bakterii i grzybów (Candida).
- Barwienie 10-20 % KOH dla wykazania obecności grzybów i potwierdzenia grzybicy skóry.
- Rozmaz Giemsa (Tzanck smear): Wyskrobiny z podstawy zmian podejrzewanych o zakażenie wirusem opryszczki z wykazaniem wielojądrowych komórek olbrzymich.
- Metoda PCR dla weryfikacji etiologii wirusowej bądź grzybiczej.
- Diagnostyka świerzbu przez mikroskopię świetlną roztoczy po ich znalezieniu.
Biopsja punch
- 3-4 mm biopsja punch z reprezentatywnej zmiany po podaniu znieczulenia miejscowego do badania histologicznego z możliwością mikroskopowego badania zamrożonego skrawka, zwykłej histologii, immunohistochemii i immunofluorescencji.
- Biopsja nożem chirurgicznym do badania histologicznego większych i głębszych warstw.
|
Biuletyn
